Migratie verbeeld in bijzondere installatie bij Villa Mondriaan
Wat betekent het om thuis te zijn? Die vraag staat centraal tijdens de Biënnale Gelderland, die dit keer in het teken staat van migratie. Voor Museum Villa Mondriaan werkt beeldend kunstenaar Karen Sargsyan samen met bewoners van het asielzoekerscentrum (AZC) in Winterswijk. Samen hebben zij een bijzondere, bewegende kunstinstallatie gemaakt waarin persoonlijke verhalen, herinneringen en kunst samenkomen.
Migratie is een thema dat de samenleving al eeuwen bezighoudt. Oorlog, klimaatverandering, economische omstandigheden, arbeidsmigratie en politieke ontwikkelingen zorgen ervoor dat mensen hun vertrouwde omgeving verlaten. Soms uit vrije wil, maar vaak ook noodgedwongen. Ook in Gelderland is migratie van alle tijden. Zo kwamen zo’n tweeduizend jaar geleden Romeinse soldaten uit verschillende windstreken naar de Rijn om forten en wachttorens te bouwen en te bemannen. In hun kielzog reisden gezinnen, handelaren en ambachtslieden mee.
Tijdens de Biënnale Gelderland wordt op verschillende locaties vanuit uiteenlopende perspectieven naar migratie gekeken. Kunstenaars werken daarbij nauw samen met verschillende gemeenschappen om tot nieuwe kunstwerken te komen.
Karen Sargsyan: beeldhouwen met papier
Voor Villa Mondriaan is beeldend kunstenaar Karen Sargsyan aan de slag gegaan. Hij werd geboren in Jerevan, de hoofdstad van Armenië, en ontvluchtte zijn vaderland in 1998. Zeven jaar eerder was Armenië onafhankelijk geworden van de Sovjet-Unie.
Sargsyan kwam als sportleraar naar Nederland. Tijdens zijn verblijf in een asielzoekerscentrum pakte hij zijn oude liefde voor tekenen en schilderen weer op. Inmiddels woont en werkt hij in Arnhem en is zijn werk wereldwijd tentoongesteld.
Sargsyan is een bijzondere beeldhouwer. Hij werkt niet met brons of steen, maar met papier en aluminium. Met behulp van een stanleymes en een lijmpistool bouwt hij stevige, driedimensionale sculpturen op uit verschillende lagen. Zijn kleurrijke personages verwijzen vaak naar geschiedenis, kunst en literatuur. De figuren lijken als het ware bevroren in een expressief moment.
De levensgrote papiersculpturen dragen opvallende kostuums en maskers. Veel figuren hebben hun armen ten hemel geheven. Daarmee verwijzen ze naar de eeuwenoude carrousel van het menselijk bestaan.
Wat betekent het om thuis te zijn?
In Winterswijk gaat Sargsyan in gesprek met bewoners van het AZC over de betekenis van thuis zijn. Voor deze deelnemers zijn begrippen als vertrekken, thuiskomen en verlies geen abstracte onderwerpen, maar persoonlijke en doorleefde ervaringen.
Samen met Lusine Gregorian, Milena Khachatryan en Ina Romanova heeft hij deze gesprekken vertaald naar een bijzondere installatie. Het kunstwerk werd op 9 november 2026 gepresenteerd in Museum Villa Mondriaan.
De installatie is niet alleen een beeldend kunstwerk, maar ook een bewegend geheel. Met behulp van een mechaniek komen verschillende onderdelen in beweging. Bewoners van het AZC met technische vaardigheden hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de constructie daarvan.
Zo is een bijzondere theatrale installatie ontstaan waarin literatuur, autobiografie en beeldende kunst samensmelten. Persoonlijke verhalen krijgen een gezicht en beweging, en vormen samen één geheel: één werk, één theater.
Een kunstwerk dat bezoekers uitnodigt stil te staan bij de vraag wat thuis betekent — en wat het betekent wanneer je dat thuis achter je moet laten.